Portal Galeria zdjęć



FAQFAQ  SzukajSzukaj  UżytkownicyUżytkownicy  GrupyGrupy
RejestracjaRejestracja  ZalogujZaloguj

Poprzedni temat «» Następny temat
Goryczak żółciowy *
Autor Wiadomość
asza 


Pomogła: 732 razy
Dołączyła: 21 Sty 2007
Posty: 12559
Wysłany: 2007-12-01, 20:51   Goryczak żółciowy *

Tylopilus felleus (Bull.) P. Karst. 1881 – goryczak żółciowy

systematyka:

Klasa: podstawczaki - Basidiomycetes
Rząd: borowikowce - Boletales
Rodzina: borowikowate - Boletaceae
Rodzaj: goryczak - Tylopilus P. Karst.




Kapelusz średnicy od 40 do 150mm (nawet 200mm). Barwa kapelusza przybiera różnorodne odcienie, od blado płowobrązowego, poprzez szarobrązowy, żółtobrązowy, czerwonobrązowy do ciemnobrązowego. W kształcie początkowo półkulisty, później wypukły, w końcu płasko poduszkowaty. Powierzchnia matowa, zamszowata, u starszych okazów gładka, w czasie suszy błyszcząca, podczas deszczu słabo śluzowata. Skórkę bardzo trudno oddzielić od miąższu. Brzeg czasami pofalowany, u starszych okazów z wystającymi rurkami.

Rurki długości 15 do 20 mm, początkowo białe, potem różowe, cielistoróżowe do szaroróżowych. Po uciśnięciu brudnowinne. Łatwo oddzielające się od miąższu. Przy trzonie przyrośnięto wycięte.

Pory drobne, o nierównej powierzchni, okrągławe, okrągławokanciaste. Barwy rurek.

Trzon długości 40 do 120 mm i grubości 10 do 25 mm. W kolorze oliwkowożółtawy, oliwkowoochrowy lub ochrowobrązowawy, u szczytu jaśniejszy. Powierzchnia z wyraźnie zaznaczoną ciemniejszą, wypukłą siateczką o szerokich oczkach, często pokrywającą cały trzon. W kształcie początkowo pękaty, potem cylindryczny lub maczugowaty. Pełny.

Miąższ dosyć jędrny, później gąbczasty. Barwy białej, pod skórką kapelusza brązowawy, u podstawy trzonu z delikatnym zielonkawym odcieniem, po przecięciu prawie nie zmieniający się lub lekko różowiejący. Zapach niewyraźny, smak bardzo gorzki, chociaż czasmi początkowo łagodny, słodkawy i po chwili mocno piekący, rzadko także łagodny.

Zarodniki wrzecionowate lub elipsoidalne, gładkie, prawie bezbarwne lub delikatnie szroróżowe. Wielkości 13-16 x 4-5 µm. Wysyp jasnoróżowawy lub cielistoróżowawy.

Występowanie: W lasach iglastych i mieszanych, na glebach ubogich w wapń, częsty. Od czerwca do października.

Wartość: Grzyb niejadalny z powodu odstręczająco gorzkiego smaku.

Gatunki podobne: borowik szlachetny Boletus Edulis o łagodnym smaku, nie zmieniającym zabarwienia rurek i porów na różowo,
borowik usiatkowany Boletus reticulatus - jw.

Inne nazwy: szatan, grzyb zajączek, borowik żółciowy,grzyb cierpki, gorzki zajączek,podgrzybek gorzki, mięsogłów żółciowy, gorzkniak, gorzkówka, grzyb żółciowy.

Synonimy:
Boletus alutarius Fr. 1815
Boletus alutarius Rostk. 1844
Boletus felleus Bull. 1788
Tylopilus alutarius (Fr.) Rea 1922
Tylopilus felleus var. alutarius (Fr.) P. Karst. 1882

Uwagi: Grzyb mikoryzowy. Tylopilyna odpowiedzialna za gorzki smak tego grzyba nie jest toksyczna, natomiast posiada właściwości bakteriobójcze i cytostatyczne.

Literatura:
B. Gumińska, W. Wojewoda „Grzyby i ich oznaczanie” PWRiL Warszawa 1983
A. Skirgiełło „Flora polska.Grzyby. ” PWN Warszawa 1960
A. Dermek „Grzyby znane i mniej znane” PWRiL Warszawa 1988
M. Fluck „Atlas grzybów. Oznaczanie, zbiór, użytkowanie.” DELTA Warszawa
E. Gerhardt „Przewodnik Grzyby.” MULTICO Warszawa 2004
E. Gerhardt „Grzyby. Wielki ilustrowany przewodnik.” KDC Warszawa 2006
M. Klawitter „Diagnostyka mikologiczna zatruć grzybami” Śląsk Katowice 2005
  
 
 
 
Vito 

Pomógł: 667 razy
Dołączył: 22 Sty 2007
Posty: 6511
Wysłany: 2007-12-01, 20:59   

Syn:
Boletus alutarius Fr. 1815
Boletus alutarius Rostk. 1844
Boletus felleus Bull. 1788
Tylopilus alutarius (Fr.) Rea 1922
Tylopilus felleus var. alutarius (Fr.) P. Karst. 1882
 
 
marjan 
3/4Wodza I klasy

Pomógł: 108 razy
Dołączył: 21 Sty 2007
Posty: 7498
Wysłany: 2007-12-01, 21:05   

Wartość: Grzyb niejadalny z powodu odstręczająco gorzkiego grzyba.
chyba smaku.... ;-)
Doskonalale symuluje najczęściej zbierane "rurkowce"
 
 
 
janusz 
sznuper


Pomógł: 109 razy
Dołączył: 21 Sty 2007
Posty: 4193
Wysłany: 2007-12-01, 22:10   

Nazwy regionalne:grzyb zajączek, borowik żółciowy,grzyb cierpki, gorzki zajączek,podgrzybek gorzki, mięsogłów żółciowy, gorzkniak, gorzkówka, grzyb żółciowy,
_________________
sznuper
 
 
 
jarek 


Pomógł: 69 razy
Dołączył: 03 Lut 2007
Posty: 2990
Wysłany: 2007-12-01, 23:19   

Cytat:
Nazwy regionalne:grzyb zajączek, borowik żółciowy,grzyb cierpki, gorzki zajączek,podgrzybek gorzki, mięsogłów żółciowy, gorzkniak, gorzkówka, grzyb żółciowy,


Dodam tez najbardziej potoczna nazwe tego gatunku, jaka znam: szatan :-D Oczywiscie nie ma to nic wspolnego z Borowikiem szatanskim - ludzie nazywajacy goryczaka szatanem byc moze sugeruja sie gdzies zaslyszana nazwa trujacego Bogowika szatanskiego, a byc moze ta nazwa potoczna ma jakies inne korzenie (gorzki = zly = szatan ?), ale to juz temat na male dochodzenie etnograficzne :mrgreen:
Wielokrotnie sprawdzalem, czy mowiac "szatan" rzeczywiscie maja na mysli goryczaka, ale wskazywanie przez pytanych na gorzki w smaku grzyb przypominajacy borowika chyba nie pozostawia watpliwosci :-D
 
 
Vito 

Pomógł: 667 razy
Dołączył: 22 Sty 2007
Posty: 6511
Wysłany: 2007-12-02, 08:49   

Przebarwienia miąższu w owocniku Tylopilus felleus
 
 
asza 


Pomogła: 732 razy
Dołączyła: 21 Sty 2007
Posty: 12559
Wysłany: 2007-12-02, 16:44   

Vito, świetna fotka, mój był jeszcze młody z białymi rurkami, dlatego nie było tego widać.
 
 
 
Vito 

Pomógł: 667 razy
Dołączył: 22 Sty 2007
Posty: 6511
Wysłany: 2007-12-02, 16:49   

asza, nie w każdym owocniku te przebarwienia występują. Sprawdzałem to już kilkakrotnie, zarówno w młodych, jak i w starych owocnikach. Będę dalej to sprawdzał. :-)
 
 
asza 


Pomogła: 732 razy
Dołączyła: 21 Sty 2007
Posty: 12559
Wysłany: 2007-12-02, 17:07   

Vito, spotkałam tylko raz u owocnika w średnim wieku i chyba skończyło mi się wtedy miejsce na karcie :-/ :oops:
 
 
 
Elmucha 
betula elmiris


Pomogła: 152 razy
Dołączyła: 16 Lut 2007
Posty: 5956
Wysłany: 2007-12-02, 21:52   

Jarek napisał/a:
Dodam tez najbardziej potoczna nazwe tego gatunku, jaka znam: szatan

W lubelskim też tak nazywają czasem goryczaka żółciowego. Nie wiem dlaczego. Zgadzam się z Jarkiem.
_________________
Las jest moją miłością i cichą ostoją.
Idę tam, gdy skłębione myśli niepokoją.
Tu pod niebem błękitnym serce swe uciszę,
patrząc, jak wiatr smukłymi sosnami kołysze ... :-)
 
 
izeczka 
Pyza


Pomogła: 239 razy
Dołączyła: 12 Lip 2008
Posty: 3111
Wysłany: 2009-06-06, 17:18   

Zmiany w systematyce grzybów w/g Annual Checklist 2009

Tylopilus felleus Bull.) P. Karst. 1881 – goryczak żółciowy

Gromada: grzyby podstawkowe - Basidiomycota
Klasa: pieczarniaki - Agaricomycetes
Rząd: borowikowce - Boletales
Rodzina: borowikowate - Boletaceae
Rodzaj: goryczak - Tylopilus P. Karst.


inne synonimy:
Boletus felleus var. minor Coker & Beers 1943
Tylopilus felleus var. felleus (Bull.) P. Karst. 1881
Tylopilus felleus var. minor (Coker & Beers) Pilát & Dermek 1974
Tylopilus felleus var. uliginosus A.H. Sm. & Thiers 1971
_________________
http://smacznapyza.blogspot.com/
skype: pyza_68
 
 
 
Zibi 


Pomógł: 776 razy
Dołączył: 21 Sty 2007
Posty: 21665
Wysłany: 2013-07-02, 19:33   



Dostojnie stojące goryczaki naprawdę mogą zmylić niedoświadczonych grzybiarzy.


_________________
www.grzybland.pl
 
 
 
Wit 

Pomógł: 5 razy
Dołączył: 13 Maj 2017
Posty: 56
Wysłany: 2017-06-21, 22:02   

Powiat mielecki 21.06.2017 r.


 
 
bobson 


Pomógł: 263 razy
Dołączył: 21 Sty 2007
Posty: 3277
Wysłany: 2017-07-20, 17:56   

rez. Jata k/ Łukowa. 19.07.2017


 
 
Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

phpBB by przemo